Voor vragen, commentaar, tips enz, mail me op ronald@ronaldwilmink.nl

1. Inleiding

Waarom automatisering?

In het begin van je hobby heb je een ovaal met een trein, die je met de trafo (transformator) bestuurt.
Zodra je een tweede trein hebt blijkt dat ze niet even hard rijden, zodat je, om aanrijdingen te voorkomen, de snelste trein soms moet laten wachten door een stuk rail stroomloos te maken, eventueel in combinatie met een sein dat je bedient met een schakelaar.
Met steeds meer treinen wordt het op een bepaald moment ondoenlijk alles nog met schakelaars te bedienen. Op dat moment krijg je behoefte aan een vorm van automatisering. Je kunt dan bv. een tweede ovaal aanleggen, beveiligd met een bloksysteem, waarop een aantal treinen kunnen rijden zonder dat je ze in de gaten moet houden.

Bij een bloksysteem deel je een stuk van een spoor op in stukken. Je hebt altijd minstens één blok meer nodig dan het aantal treinen dat erop moet rijden. Dus twee treinen betekent drie blokken enz.
Een trein kan alleen het volgende blok inrijden als het sein aan het eind van het huidige blok op veilig (groen) staat. In dat volgende blok zit een detector, als de locomotief daar overheen rijdt gaat het sein in het vorige blok op onveilig (rood) en van het blok daar weer voor op veilig.
En dat dan bij alle blokken.

Simpele blokbeveiliging voor twee-rail gelijkstroom

Blokbeveiliging met contactrails

Een makkelijke manier van blokbeveiliging werkt met seinen met magneetaandrijving die je schakelt met contactrails.
Bij zo'n contactrail is één railstaaf onderbroken. Doordat bij een locomotief, en soms bij wagens met verlichting, de wielen aan één kant (door de stroomafnemers) met elkaar zijn verbonden, wordt zodra één van de wielen op het onderbroken stuk staat dat stuk verbonden met de railstaaf.

Blokbeveiliging met contactrails De trein rijdt van boven naar beneden. Hij passeert het sein dat op veilig (groen) staat en komt dan bij de contactrail (waar de rode draad uit komt) waarbij het sein op onveilig (rood) wordt gezet.
De gele en blauwe draden verzorgen de regelbare railspanning.
De zwarte draden zijn de wisselspanning. De een gaat naar het sein, de ander wordt verbonden met de gele draad.
De paarse draad gaat van het sein naar het onderbroken stuk spoor aan het eind van het vorige blok. Via deze draad staat er spanning op de rail als het sein op veilig staat, en geen spanning bij onveilig, zodat de trein daar stopt.
De rode draad tenslotte schakelt het sein op rood.
Let op: de draadkleuren zijn een voorbeeld. Ik weet niet welke kleuren de draden van jouw sein hebben!

In het volgende blok kun je met nog een contactrail het sein weer naar veilig schakelen.

Blokbeveiliging met reed relais

Als je lichtseinen zonder magneetaandrijving gebruikt is er een redelijk eenvoudige oplossing met reed relais, ook wel reed contacten genaamd.
Zo'n relais bestaat uit een glazen buisje met daarin een contact, dat door een magneet kan worden geschakeld, en dat zo klein is dat het makkelijk tussen de bielzen onder de rails past. Om een sein te schakelen hebben we dan nodig:
- een reed-relais, bv deze
- een supermagneetje onder de locomotief, http://www.supermagnete.nl/blokmagneten-neodymium
- een bistabiel, dubbel om relais van 5V of 12V, bv deze
- een voeding van 5V of 12V (de harde schijf voeding in een computer is prima; zwart=0, geel=12V, rood=5V)

Blokbeveiliging met reed relais De trein rijdt wederom van boven naar beneden (het sein staat op groen) en de locomotief, voorzien van een magneetje, rijdt over het reed relais (de paarse ovaal).
Daardoor schakelt het schakel relais om zodat het rode licht gaat branden en er op het stuk onderbroken rail geen spanning meer staat, zodat een volgende trein daar stopt.
In het volgende blok kun je dan met nog een reed relais, aangesloten op het vrije contact links onder, het sein weer op veilig schakelen.

Een volgende stap

Een in blokken opgedeelde ovaal op één van bovenstaande manieren automatiseren is prima te doen.
Maar wat als je een trein een wissel soms wel en soms niet wilt laten omzetten? Je wilt bv een schaduwstation automatiseren, waarbij een binnenkomende trein automatisch naar een vrij spoor wordt geleid, en willekeurig een andere daar wachtende trein weer vertrekt?
Dan heb je aan contactrails of reed relais niet meer genoeg maar heb je wel de mogelijkheid daarvoor een computer in te zetten.
Op de volgende pagina's wordt uitgelegd hoe dat zonder hoge kosten kan met een Raspberry Pi computer, te koop voor een Euro of 40.

volgende blz >>>>>>>

Aantal bezoekers sinds jul 2016: